EUDR: od branży do kodu CN
Date
- Piotr Fiderkiewicz
EUDR: od branży do kodu CN
Zakres EUDR wyznacza lista kodów CN, a nie branża. Rozporządzenie delegowane (UE) 2026/2102 pokazało, że ta lista będzie się zmieniać, i to w obie strony.
Od 3 marca 2013 roku obowiązek należytej staranności przy drewnie wynikał z EUTR, czyli rozporządzenia (UE) nr 995/2010. Dotyczył drewna i wyrobów z drewna, więc większość firm spoza branży drzewnej mogła go spokojnie pominąć. EUDR, czyli rozporządzenie (UE) 2023/1115, zastępuje EUTR i obejmuje siedem towarów: bydło, kakao, kawę, palmę olejową, kauczuk, soję i drewno, a także wyroby z nich wymienione w Załączniku I. Obowiązki startują 30 grudnia 2026. Mikro i małe przedsiębiorstwa ustanowione do końca 2024 roku mają czas do 30 czerwca 2027, chyba że produkt był wcześniej objęty EUTR.
Zakres wyznacza kod, nie branża
Zdanie „Nie kupujemy drewna, więc EUDR nas nie dotyczy” wciąż brzmi rozsądnie. Opiera się jednak na złym kryterium. O tym, czy produkt podlega rozporządzeniu, rozstrzyga jego kod CN w Załączniku I. Branża, w której działa firma, nie ma tu znaczenia.
Ten sam zakład może więc mieć w zakresie opony, drewniane elementy wyrobu i palety sprzedawane jako towar, a poza zakresem pasy przenośnikowe i skórę. Ocena zakresu to praca na liście pozycji, a nie deklaracja działu handlowego.
Lista z 18 września przesunęła granice w obie strony
18 września 2026 weszło w życie rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/2102, które zmienia Załącznik I. Dla firm produkcyjnych spoza branży drzewnej najwięcej ważą te zmiany:
- Nowe opony gumowe (ex 4011) zostają w zakresie. Z pozycji ex 4012 zostają tylko bieżniki, a opony bieżnikowane, używane i pełne wypadają.
- Guma techniczna. Pasy przenośnikowe i transmisyjne (ex 4010) oraz pozostałe artykuły z gumy wulkanizowanej (ex 4016) wypadają.
- Siedzenia samochodowe i lotnicze z drewna wypadają. Drewniane części siedzeń samochodowych (9401 91 90) zostają.
- Skóry bydlęce surowe, garbowane i wyprawione (ex 4101, ex 4104, ex 4107) wypadają.
Ocena zakresu zrobiona przed 18 września mogła się więc zdezaktualizować, i to w obie strony.
Wyłączenie działa tylko z warunkami
Akt uporządkował też opakowania. Palety, skrzynie i bębny (ex 4415, ex 4416) są poza EUDR, jeśli spełniają dwa warunki naraz: służą wyłącznie do wzmocnienia, ochrony lub transportu innego produktu i są przedstawiane razem z nim. Ta sama paleta sprzedawana jako towar zostaje w zakresie.
To przykład ogólnej zasady tego aktu. Wyłączenia nie obejmują całych działów, tylko są przypięte do konkretnych kodów i mają warunki. Wyłączenie produktów używanych obejmuje większość działu drzewnego, meble i siedzenia, ale nie drewno opałowe i zrębki (ex 4401) ani węgiel drzewny (ex 4402). Kto powołuje się na wyłączenie, musi umieć pokazać, który warunek spełnia i czym to udokumentował.
Lista będzie się zmieniać dalej
Akt z 18 września nie zamyka tematu. Dodaje 18 nowych pozycji, stosowanych od 30 grudnia 2027. Szesnaście z nich to pochodne palmy olejowej, m.in. mydła i zbiorcza pozycja ex 3824 99: pozostałe preparaty chemiczne zawierające palmę albo wytworzone przy jej użyciu. Firmy chemiczne i kosmetyczne dostają więc własną datę.
Komisja zapowiada też w motywach aktu ogólny przegląd zakresu w 2030 roku, w tym ponowną ocenę skór bydlęcych, które właśnie wypadły z listy. Wynik jednej oceny nie wystarczy na kilka lat.
Zakres EUDR to element systemu, nie jednorazowa decyzja
Tu EUDR spotyka się z systemem zarządzania. Zakres zależy od kodu. Zakres zależy od daty. Zakres zależy od warunków wyłączenia. Każda z tych trzech zmiennych może się zmienić aktem delegowanym, bez nowelizacji samego rozporządzenia.
Dlatego ocena zakresu powinna działać jak każde inne wymaganie prawne w systemie: mieć właściciela, podstawę i datę przeglądu. Na audycie warto umieć odpowiedzieć na pytanie „Na jakiej podstawie ustaliliście, że EUDR was nie dotyczy?” czymś więcej niż przekonaniem.
W praktyce oznacza to:
- zestawienie kodów CN własnych wyrobów i kupowanych materiałów z Załącznikiem I w brzmieniu od 18 września 2026;
- ustalenie roli przy każdej pozycji objętej rozporządzeniem: podmiot, który jako pierwszy wprowadza produkt na rynek UE albo go eksportuje, składa oświadczenie o należytej staranności, a dalsze ogniwa przechowują dane dostawców i odbiorców, numer referencyjny oświadczenia zaś wtedy, gdy dostawcą jest taki podmiot;
- udokumentowanie każdego wyłączenia, na które się powołujesz, razem z warunkiem, który spełniasz;
- wpisanie EUDR do przeglądu wymagań prawnych i rejestru ryzyk, z datą oceny i terminem kolejnej, najpóźniej przed 30 grudnia 2027.
Na koniec, bez retuszu: EUDR nie pyta, z jakiej branży jesteś, tylko jaki kod CN ma Twój produkt.
