ISO 9001:2026 – historia, fundamenty i kierunek zmian 2026.

Przez lata powstało wiele certyfikatów, które pozwalają na ustrukturyzowanie działań w przedsiębiorstwach w różnych zakresach. Normy pozwalają na lepsze zarządzanie organizacją, a także utrzymanie wysokiego standardu obsługi klienta, jakości produktów i usług oraz komunikacji wewnątrz przedsiębiorstwa. Normy regulują nie tylko działania dotyczące samej firmy, ale także jej wpływu na otoczenie, jak np. norma środowiskowa mająca na celu zminimalizowanie oddziaływania na środowisko naturalne. Ciągły rozwój technologii sprawia, że normy również muszą się zmieniać i dopasowywać do współczesnej gospodarki. Z tego właśnie powodu powstała m.in. norma ISO/IEC 27001, która określa sposoby zarządzania danymi cyfrowymi i zwiększa bezpieczeństwo danych przechowywanych przez organizację.

Jednak największą popularnością wśród certyfikatów ISO cieszy się norma 9001. Każdego roku Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna podaje informacje dotyczące liczby wydanych certyfikatów. Zgodnie z danymi z tych raportów, najczęściej wdrażanym systemem zarządzania jest ISO 9001. Wg danych u źródła: https://www.iafcertsearch.org/analytics/iso-surveyw roku 2024 zostało wydanych aż 1 474 118 certyfikatów ISO 9001:2015.

Dlaczego zatem przedsiębiorcy i zarządzający organizacjami tak często decydują się na ISO 9001? Aktualnie ISO 9001 zostało wdrożone w instytucjach w 170 krajach na całym świecie.

Co daje ponad milion wydanych certyfikatów?

Dzięki ogromnej liczbie certyfikatów, ISO 9001 stało się „językiem biznesu” rozumianym w 170 krajach. Pozwala to firmom łatwiej nawiązywać współpracę z partnerami zagranicznymi, gdyż certyfikat stanowi dla nich wiarygodny dowód na to, że organizacja spełnia ustalone standardy jakościowe.

To także wspólny standard komunikacji. Tak powszechne wdrożenie normy tworzy przewidywalne ramy współpracy w łańcuchu dostaw. Zarządzający organizacjami decydują się na ISO 9001, ponieważ pomaga to uporządkować procesy wewnętrzne, co przekłada się na lepszą jakość produktów i usług, a także na sprawniejszą komunikację wewnątrz przedsiębiorstwa i zaufanie klienta.

Ponad to firmy nie muszą ciągle od nowa odkrywać „eureki” ponieważ większość regulacji ich obowiązujących ma swoje zastosowanie w normach – swoistym kierunkowskazie i narzędziu, które można z powodzeniem dopasować do różnorodnych modeli biznesowych.

Jakie są początki ISO 9001?

ISO 9001 nie było pierwszym systemem zarządzania jakością. Jako pierwowzór najpopularniejszego systemu jakościowego można wymienić BS 5750, który opublikowany był w 1979 roku przez British Standards Institution. Warto także wspomnieć o amerykańskiej normie MIL-Q-9858, która określała system zarządzania jakością, choć dotyczyła przede wszystkim kontroli produktów wytwarzanych na potrzeby armii. Początkowo większość norm powstawała z myślą o przemyśle maszynowym, militarnym, a także energetyce jądrowej. Z czasem system zarządzania jakością zaczął być stosowany przez inne branże.

W 1987 roku brytyjską normę przekształcono w ISO 9001 obowiązującą na całym świecie, co dało początek pracom nad innymi normami jakości. Pierwsza edycja norm ISO serii 9000 stanowiła pełną serię, w ramach której składała się z następujących norm:

• ISO 9000:1987 Zarządzanie jakością i zapewnienie jakości. Wytyczne wyboru i stosowania.
• ISO 9001:1987 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości podczas projektowania, konstruowania, produkcji, instalowania i obsługiwania.
• ISO 9002:1987 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości podczas produkcji i instalowania.
• ISO 9003:1987 Systemy jakości. Model zapewnienia jakości podczas kontroli i badań ostatecznych.
• ISO 9004:1987 Zarządzanie jakością i elementy systemu jakości. Wytyczne.
• ISO 8402:1986 Jakość. Terminologia.

W 1990 roku pojawiło się tłumaczenie tej normy pt. „Zarządzanie Jakością. Systemy Zapewnienia Jakości”. Tłumaczenie to zostało wydane przez Polski Komitet Normalizacji, Miar i Jakości. Należy jednak pamiętać, że oficjalne opracowanie ukazało się w 1991 roku, gdy została powołana Normalizacyjna Komisja Problemowa Nr 6 przy PKNMiJ (Polski Komitet Normalizacyjny, Miar i Jakości), którą ponownie w 1994 roku przekształcono w PKN (Polski Komitet Normalizacyjny). *Jak podaje PKN pierwsze posiedzenie Komitetu odbyło się w 1924 r. i wtedy przyjęto nazwę Polski Komitet Normalizacyjny P.K.N. (tak wówczas zapisywano ten skrót) – 1924 r. jest zatem oficjalnie uznaną datą powstania PKN.

Powstanie serii norm wraz z dokładną terminologią obowiązującą w nich miało na celu ujednolicenie wszystkich systemów zarządzania jakością lub dotyczących konkretnej branży. Seria ISO 9000 od początku miała być normą międzynarodową, certyfikowaną przez powołane do tego jednostki akredytowane.

Główne etapy ewolucji ISO 9001

• 1987 r. – wydano pierwszą wersję opartą na brytyjskiej normie BS 5750. Składała się z trzech modeli (ISO 9001, 9002, 9003) zależnych od zakresu działalności firmy.
• 1994 r. – ISO 9001:1994 pierwsza nowelizacja: skupiono się na korekcie terminologii. Wówczas „kupujący” zmieniono na „klient”, co wymusiło lepszą orientację na jego potrzeby.
• 2000 r. – przełomowa wersja ISO 9001:2000: połączono trzy osobne normy w jedną uniwersalną (ISO 9001, 9002, 9003). Wprowadzono podejście procesowe oraz nacisk na ciągłe doskonalenie i zadowolenie klienta.
• 2008 r. – ISO 9001:2008: sprecyzowano zapisy i poprawiono zrozumiałość tekstu, bez rewolucji w strukturze.
• 2015 r. – ISO 9001:2015: wprowadzono jednolitą strukturę wysokiego poziomu (HLS) oraz myślenie oparte na ryzyku (risk-based thinking), a także podkreślono rolę przywództwa i zarządu w planowaniu, wdrażaniu i utrzymaniu systemu zarządzania jakością, co mocno powiązało jakość ze strategią biznesu.

Co przynosi nadchodząca norma ISO 9001:2026?

Jako członek Komitetu Technicznego nr 6 ds. Systemów Zarządzania Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, z bliska obserwuję proces zmian. Nadchodząca edycja, ISO 9001:2026, to kolejny krok w ewolucji standardu. Główne kierunki zmian to dostosowanie normy do tzw. zharmonizowanej struktury (Harmonised Structure – HS), co ułatwi integrację z innymi systemami zarządzania. Nowa wersja oficjalnie włącza również wymagania dotyczące uwzględniania aspektów zmian klimatycznych (stanowiąc kontynuację podejścia z wcześniejszej poprawki Amd 1:2024) oraz stawia mocniejszy nacisk na kulturę jakości, etykę (tutaj zachęcam do skorzystania z mojej autorskiej gry warsztatowej „Tropem Kultury Jakości„), przywództwo (dołącz do Resilient Leaders Forum) i zarządzanie ryzykiem, ze szczególnym wyodrębnieniem szans.

Okres przejściowy na dostosowanie dotychczasowych systemów zarządzania jakością

Po oficjalnej publikacji (którą możesz sprawdzić tutaj) organizacji zostanie standardowo przyznany 3-letni okres przejściowy na dostosowanie dotychczasowych systemów zarządzania jakością.

A eksperci JAKOŚĆ BEZ RETUSZU z Anną Farion chętnie Ci w tym pomogą.

Już teraz zapraszam na nasze najbliższe wydarzenia ściśle powiązane z normą ISO 9001:2026.

📅 17.09.2026 – Zapraszam na bezpłatny webinar #81 pt. „Czy ISO 9001 nadal jest normą jakości? Jak zmienia się jej rola w 2026 roku?” (Zapisz się na stronie jakoscbezretuszu.pl > bezpłatne webinary)

📅 30 września – Zapraszam na szkolenie aktualizujące pt. „Audytor wewnętrzny Systemu Zarządzania Jakością wg normy PN-EN ISO 9001:2026 oraz ISO 19011:2026”. Zapisz się: https://jakoscbezretuszu.pl/szkolenia/