Planowanie zarządzania ryzykiem

Pkt 6.1. Działania odnoszące się do ryzyka i szans

Pkt 6.1.1. Postanowienia ogólne – Planowanie w oparciu o kontekst

Planowanie rozpoczyna się od zrozumienia organizacji, jej otoczenia oraz oczekiwań zainteresowanych stron.

Organizacja musi określić działania niezbędne do:

• zapewnienia osiągnięcia zamierzonych rezultatów SZŚ,
• zapobiegania lub ograniczania niepożądanych skutków środowiskowych,
• osiągania ciągłej poprawy efektów działalności środowiskowej,
• wzmacniania odporności organizacji na zmieniające się warunki środowiskowe i regulacyjne.

Co oznacza to w praktyce? Planowanie nie może ograniczać się do sporządzenia rejestru aspektów środowiskowych. Organizacja musi analizować:

•  trendy klimatyczne,
• dostępność zasobów naturalnych,
• zmiany legislacyjne,
• oczekiwania klientów dotyczące ESG,
• wymagania inwestorów,
• ryzyka związane z łańcuchem dostaw,
• ryzyka reputacyjne.

Wpływ zmian w punktach 4.1 i 4.2 na planowanie w ISO 14001:2026.

Poprawka klimatyczna – punkt wyjścia do nowego podejścia w ISO 14001:2026

Publikacja poprawki klimatycznej (Climate Change Amendment) w 2024 roku była jedną z najważniejszych zmian we wszystkich normach systemów zarządzania ISO opartych na strukturze wysokiego poziomu (HLS). Celem tej zmiany nie było stworzenie nowych wymagań dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych ani wprowadzenie obowiązku raportowania klimatycznego. Jej zadaniem było zapewnienie, że każda organizacja wdrażająca system zarządzania będzie świadomie analizować wpływ zmian klimatu na swoją działalność oraz wpływ swojej działalności na klimat.

W praktyce oznaczało to dodanie do punktu 4.1 Zrozumienie organizacji i jej kontekstu obowiązku uwzględniania zmian klimatu jako potencjalnie istotnego zagadnienia zewnętrznego i wewnętrznego, natomiast w punkcie 4.2 Potrzeby i oczekiwania zainteresowanych stron wskazano konieczność rozważenia, czy zainteresowane strony mają wymagania odnoszące się do zmian klimatu.

Choć zmiany te zostały wprowadzone do Rozdziału 4, ich konsekwencje obejmują praktycznie cały system zarządzania środowiskowego, a szczególnie punkt 6 dotyczący planowania.

Punkt 4.1 – Zmiany klimatu jako element kontekstu organizacji

Dotychczas organizacje analizowały kontekst przede wszystkim przez pryzmat:

• zmian przepisów prawa,
• sytuacji ekonomicznej,
• rynku,
• technologii,
• konkurencji,
• uwarunkowań społecznych.

Po wprowadzeniu poprawki klimatycznej analiza kontekstu powinna obejmować również wpływ zmian klimatu na zdolność organizacji do osiągania zamierzonych rezultatów systemu zarządzania środowiskowego.

Nie oznacza to, że każda organizacja musi wykazać wysokie ryzyko klimatyczne. Oznacza natomiast, że każda organizacja powinna przeprowadzić analizę i świadomie odpowiedzieć na pytanie:

Czy zmiany klimatu są istotnym zagadnieniem dla naszej organizacji?

Jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, organizacja powinna wykazać, w jaki sposób uwzględniła ten fakt w dalszych etapach funkcjonowania systemu zarządzania.

Przykłady zagadnień klimatycznych analizowanych w punkcie 4.1

Produkcja

• wzrost kosztów energii,
• ryzyko ograniczenia dostępności energii,
• ryzyko suszy,
• ograniczenia poboru wody,
• nowe regulacje dotyczące emisji CO₂,
• ekstremalne temperatury wpływające na procesy technologiczne.

Transport

• zakłócenia łańcucha dostaw,
• powodzie,
• intensywne opady,
• ograniczenia transportowe wynikające z polityki klimatycznej.

Rolnictwo

• susze,
• zmienność plonów,
• wzrost liczby ekstremalnych zjawisk pogodowych

Administracja i usługi

• wzrost zużycia energii przez centra danych,
• oczekiwania klientów dotyczące neutralności klimatycznej,
• wymagania inwestorów ESG.

Punkt 4.2 – Zainteresowane strony a zmiany klimatu

Drugim elementem poprawki klimatycznej jest rozszerzenie analizy zainteresowanych stron.

Dotychczas większość organizacji identyfikowała:

• klientów,
• organy administracji,
• pracowników,
• właścicieli,
• dostawców.

Nowe podejście wymaga odpowiedzi na pytanie:

Czy któraś z zainteresowanych stron oczekuje od organizacji działań związanych ze zmianami klimatu?

Takimi stronami mogą być:

• klienci wymagający obliczania śladu węglowego produktu,
• inwestorzy oczekujący raportów ESG,
• banki oceniające ryzyka klimatyczne,
• jednostki samorządowe,
• społeczności lokalne,
• organizacje pozarządowe,
• właściciele oczekujący realizacji strategii klimatycznej.

Nie chodzi wyłącznie o obowiązki prawne, ale również o wymagania kontraktowe, oczekiwania rynku oraz zobowiązania dobrowolne.

Dlaczego zmiany w punktach 4.1 i 4.2 mają tak duże znaczenie dla punktu 6?

Punkt 6 nie funkcjonuje samodzielnie.

Planowanie jest bezpośrednią konsekwencją analizy wykonanej w Rozdziale 4.

Można to przedstawić następująco

Rysunek 3 Proces zarządzania środowiskowego

Oznacza to, że jeżeli organizacja zidentyfikuje w punkcie 4.1 ryzyko związane z niedoborem wody, powinno ono znaleźć odzwierciedlenie w kolejnych elementach systemu.

Przykład:

Analiza kontekstu (4.1)

Organizacja stwierdza: W regionie obserwowany jest systematyczny spadek dostępności wody.

Zatem uwzględnia ten fakt w swoich aspektach środowiskowych, uznając za aspekt znaczący zużycie wody technologicznej.

Następnie identyfikuje obowiązki dotyczące zgodności dla tego aspektu. Analizuje zatem:

• pozwolenie wodnoprawne,
• ograniczenia poboru,
• lokalne programy ochrony zasobów wodnych.

W kolejnym kroku ocenia ryzyko i szanse związane z tym aspektem.

Ryzyko: Ograniczenie poboru wody może spowodować zatrzymanie produkcji.

Szansa: Zamknięty obieg wody ograniczy koszty.

I w końcu planuje działania, które następnie wdroży, np.:

• budowa zbiorników retencyjnych,
• monitoring zużycia,
• odzysk kondensatu.

Teraz może ustalić już cele środowiskowe, np. redukcja zużycia wody o 20% oraz zaplanować i wprowadzić zmiany w Systemie Zarządzania Środowiskowego i każdą nową inwestycję oceniać pod kątem wpływu na zużycie wody.

Skutki dla całego systemu zarządzania środowiskowego

W praktyce ta zmiana spowodowała zmianę filozofii funkcjonowania SZŚ.

Dotychczas system koncentrował się głównie na:

• spełnianiu wymagań prawnych,
• kontroli aspektów środowiskowych,
• ograniczaniu zanieczyszczeń.

Obecnie system powinien dodatkowo wspierać organizację w budowaniu odporności na skutki zmian klimatu oraz przygotowywać ją na przyszłe wymagania regulacyjne i rynkowe.

Oznacza to, że zmiany klimatu przestają być odrębnym zagadnieniem środowiskowym, a stają się jednym z kluczowych czynników wpływających na strategię organizacji.

Co audytor będzie sprawdzał podczas audytu transition?

Podczas audytu przejściowego audytor prawdopodobnie nie zadowoli się stwierdzeniem, że „zmiany klimatu zostały uwzględnione”.

Będzie oczekiwał wykazania spójności całego systemu.

Najczęściej będzie analizował następujący „łańcuch logiczny”:

1. Czy organizacja przeanalizowała wpływ zmian klimatu na swoją działalność?
2. W jaki sposób uwzględniła kwestie klimatyczne, takie jak poziomy zanieczyszczenia, dostępność zasobów naturalnych, zmiany klimatu, różnorodność biologiczna lub stan ekosystemu?
3. Czy zidentyfikowano zainteresowane strony zgłaszające wymagania klimatyczne?
4. W jaki sposób uwzględniono ich wymagania odnoszące się do takich kwestii jak poziomy zanieczyszczenia, dostępność zasobów naturalnych, zmiany klimatu, różnorodność biologiczna lub stan ekosystemu?
5. Jak wyniki tej analizy wpłynęły na system zarządzania? Powiązanie z aspektami środowiskowymi, obowiązkami zgodności, ryzykami i szansami oraz celami środowiskowymi.
6. Czy zmiany klimatu uwzględniono w planowaniu?   Aktualizacja rejestru ryzyk i szans, planów działań, celów środowiskowych i – w razie potrzeby – procesu planowania zmian (6.3).
7. Jak Zarząd wykorzystuje te informacje? Dowody z przeglądu zarządzania, decyzji strategicznych, planów inwestycyjnych lub analiz ryzyka.

Czego będzie oczekiwał auditor podczas audytu transition?

Audytor będzie chciał potwierdzić, że planowanie nie jest pojedynczym dokumentem, lecz funkcjonującym procesem zarządczym.

Będzie oczekiwał dowodów, że organizacja:

• wykorzystuje wyniki analizy kontekstu organizacji (pkt 4.1),
• uwzględnia potrzeby i oczekiwania zainteresowanych stron (pkt 4.2),
• wykorzystuje analizę aspektów środowiskowych (pkt 6.12),
• wykorzystuje analizę obowiązków zgodności (pkt 6.1.3),
• identyfikuje ryzyka i szanse (pkt 6.1.4),
• planuje działania wynikające z przeprowadzonych analiz (pkt 6.1.5),
• monitoruje skuteczność wdrożonych działań (pkt 9.1).

Aspekty i wpływy środowiskowe. 
Pkt 6.1.2. Aspekty środowiskowe – Serce systemu zarządzania środowiskowego

Aspekty środowiskowe są elementami działalności, produktów lub usług organizacji, które oddziałują lub mogą oddziaływać na środowisko.

Organizacja musi:

• identyfikować aspekty środowiskowe,
• uwzględniać normalne, nienormalne i awaryjne warunki funkcjonowania,
• analizować perspektywę cyklu życia,
• określać aspekty znaczące.

 Co zmienia się w praktyce?

Organizacja musi uwzględniać odniesienie w swoich analizach do :

• emisji pośrednich,
• wpływu dostawców,
• wpływu produktów po zakończeniu użytkowania,
• śladu węglowego produktów i usług.

 Przykład:

Firma logistyczna identyfikuje jako znaczące:

• emisje spalin floty,
• zużycie paliwa,
• odpady warsztatowe,
• emisje generowane przez podwykonawców transportowych.

 Rozszerzenie dotyczące perspektywy cyklu życia

 Co zmieniło się w ISO 14001:2026?

Wymaganie dotyczące identyfikacji aspektów środowiskowych pozostaje zasadniczo takie samo jak
w ISO 14001:2015. Organizacja nadal ma obowiązek określać aspekty środowiskowe swoich działań, wyrobów i usług oraz identyfikować te, które mają lub mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. Nadal należy również uwzględniać perspektywę cyklu życia.

Nowością jest jednak dodanie uwagi, która wyjaśnia, że perspektywa cyklu życia nie oznacza konieczności przeprowadzenia pełnej oceny cyklu życia (LCA), ale wymaga świadomego uwzględnienia wpływu środowiskowego na poszczególnych etapach życia wyrobu lub usługi.

 Dlaczego wprowadzono tę zmianę?

Po publikacji ISO 14001:2015 wiele organizacji błędnie interpretowało wymaganie dotyczące perspektywy cyklu życia. Spotykano dwa skrajne podejścia:

• część organizacji całkowicie pomijała analizę cyklu życia, ograniczając ocenę aspektów wyłącznie do procesów realizowanych we własnym zakładzie,
• inne organizacje uznawały, że norma wymaga wykonania pełnej analizy LCA zgodnej z ISO 14040, co wiązało się z dużymi kosztami i nakładem pracy.

Dodana uwaga ma wyeliminować te błędne interpretacje. ISO wyraźnie wskazuje, że wymagane jest myślenie w kategoriach cyklu życia, a nie obowiązkowe wykonywanie formalnych analiz LCA.

 Co oznacza perspektywa cyklu życia?

Perspektywa cyklu życia polega na analizie wpływu środowiskowego nie tylko własnych procesów organizacji, ale również etapów poprzedzających i następujących po działalności przedsiębiorstwa
– w takim zakresie, w jakim organizacja może je kontrolować lub na nie wpływać.

Rysunek 4 Typowy cykl życia wyrobu

Nie oznacza to jednak, że organizacja odpowiada za każdy etap w takim samym stopniu. Powinna natomiast rozważyć, gdzie może wywierać wpływ i jakie decyzje podejmowane na wcześniejszych etapach wpływają na środowisko.

 Co wystarczało według ISO 14001:2015?

W praktyce wiele organizacji posiadało rejestr aspektów środowiskowych obejmujący wyłącznie procesy realizowane na terenie zakładu.

Przykład:

Takie podejście często było akceptowane podczas audytów, jeśli organizacja deklarowała, że „uwzględniła perspektywę cyklu życia”.

 Czego będzie oczekiwał audytor podczas audytu transition?

Audytor będzie chciał zobaczyć, że organizacja rzeczywiście przeanalizowała wpływ środowiskowy na kolejnych etapach życia produktu lub usługi.

Nie będzie oczekiwał pełnego raportu LCA, ale zada pytania takie jak:

• Czy podczas projektowania uwzględnia się możliwość recyklingu produktu?
• Czy przy wyborze dostawców oceniane są aspekty środowiskowe?
• Czy organizacja analizuje wpływ transportu na środowisko?
• Czy użytkowanie produktu przez klienta może powodować znaczące oddziaływanie?
• Czy produkt można ponownie wykorzystać lub poddać recyklingowi?
• Jak organizacja wpływa na ograniczenie oddziaływań środowiskowych poza własnym zakładem?

 Przykład 1 – producent mebli

ISO 14001:2015

Organizacja analizowała:

• zużycie energii,
• emisję pyłu,
• odpady z drewna.

Audyt zakończył się pozytywnie.

 ISO 14001:2026

Analiza powinna zostać rozszerzona o:

Przykład 2 – firma usługowa

Biuro projektowe nie produkuje wyrobów.

Perspektywa cyklu życia może obejmować:

• wybór energooszczędnego sprzętu komputerowego,
• zakup papieru z recyklingu,
• korzystanie z usług dostawców energii odnawialnej,
• gospodarowanie zużytym sprzętem elektronicznym,
• cyfryzację dokumentacji ograniczającą zużycie papieru.

Co organizacja powinna zrobić przed audytem transition?

Dobrą praktyką będzie przeprowadzenie przeglądu rejestru aspektów środowiskowych z następującymi pytaniami:

1.      Czy analizowane są etapy przed rozpoczęciem produkcji?

2.      Czy oceniono wpływ dostawców?

3.      Czy oceniono wpływ transportu?

4.      Czy oceniono użytkowanie produktu?

5.      Czy oceniono etap zakończenia życia produktu?

6.      Czy wskazano, na które etapy organizacja ma realny wpływ?

7. Czy wyniki tej analizy wykorzystano przy ustalaniu aspektów znaczących, ryzyk oraz celów środowiskowych?

Zobowiązania dotyczące zgodności
Pkt 6.1.3. Obowiązki zgodności – Więcej niż przepisy prawa

Organizacja musi określić i utrzymywać informacje dotyczące obowiązków zgodności. Obejmują one nie tylko wymagania prawne, ale również dobrowolnie przyjęte zobowiązania.

Przykłady obowiązków zgodności

• przepisy ochrony środowiska,
• pozwolenia środowiskowe,
• decyzje administracyjne,
• wymagania klientów,
• kodeksy branżowe,
• zobowiązania ESG,
• deklaracje klimatyczne

Przykład

Producent części motoryzacyjnych musi uwzględniać:

• przepisy odpadowe,
• wymagania REACH,
• wymagania klientów OEM dotyczące śladu węglowego.

Czego będzie oczekiwał auditor podczas audytu transition?

Audytor będzie chciał zobaczyć, że organizacja aktywnie zarządza obowiązkami zgodności. Nie wystarczy już sam rejestr przepisów.

Organizacja powinna wykazać:

• identyfikację wszystkich obowiązków zgodności,
•  monitorowanie zmian przepisów,
• ocenę zgodności,
•  działania podejmowane po zmianach prawa,
• powiązanie obowiązków zgodności z aspektami środowiskowymi,
•  wykorzystanie wyników oceny zgodności przy planowaniu działań.

Zarządzanie ryzykiem i szansami środowiskowym

Pkt 6.1.4. Ryzyka i szanse – Od zgodności do odporności biznesowej

Co zmieniło się w ISO 14001:2026?

W normie ISO 14001:2015 wymaganie dotyczące ryzyk i szans znajdowało się w punkcie 6.1.1 i było przedstawione jako jeden z elementów planowania działań. W praktyce wiele organizacji ograniczało się do opracowania prostego rejestru ryzyk środowiskowych, który był aktualizowany raz do roku i wykorzystywany głównie podczas audytów.

W ISO 14001:2026 ryzyka i szanse zostały wyodrębnione do osobnego punktu 6.1.4. Nie jest to wyłącznie zmiana numeracji. ISO wyraźnie wskazuje, że identyfikacja, analiza i zarządzanie ryzykami oraz szansami powinny stanowić odrębny, świadomy proces zarządzania, a nie jedynie element dokumentacji systemowej.

Oznacza to zmianę filozofii zarządzania środowiskowego – od podejścia skoncentrowanego na zgodności do podejścia wspierającego odporność i rozwój organizacji.

Dlaczego ISO zdecydowało się na tę zmianę?

W ostatnich latach przedsiębiorstwa zaczęły funkcjonować w znacznie bardziej zmiennym otoczeniu niż w momencie publikacji ISO 14001:2015.

Na działalność organizacji coraz silniej wpływają:

• zmiany klimatu,
• niestabilność cen energii,
• ograniczona dostępność surowców,
• zakłócenia łańcuchów dostaw,
• nowe wymagania ESG,
• oczekiwania klientów dotyczące śladu środowiskowego,
• rosnące koszty emisji,
• presja inwestorów i instytucji finansowych.

W takiej rzeczywistości system zarządzania środowiskowego nie może ograniczać się do kontrolowania emisji czy prowadzenia rejestru aspektów środowiskowych. Musi wspierać organizację w przewidywaniu zagrożeń oraz wykorzystywaniu pojawiających się możliwości.

Od zgodności…

Przez wiele lat głównym celem SZŚ było zapewnienie zgodności z wymaganiami prawnymi.

Ryzyka środowiskowe rozumiano przede wszystkim jako możliwość:

• przekroczenia dopuszczalnych emisji,
• niewłaściwego gospodarowania odpadami,
• zanieczyszczenia środowiska,
• otrzymania decyzji administracyjnej lub kary.

Typowa analiza ryzyka wyglądała następująco:

Takie podejście było wystarczające do spełnienia wymagań ISO 14001:2015.

 …do odporności biznesowej

ISO 14001:2026 rozszerza spojrzenie na ryzyko.

Ryzyko środowiskowe nie jest już wyłącznie zagrożeniem dla środowiska.

Może być również zagrożeniem dla funkcjonowania organizacji.

Przykładowo:

Norma zachęca więc do spojrzenia na ryzyko środowiskowe nie tylko jako na problem zgodności, ale również jako na element zarządzania strategicznego.

Ryzyko to nie tylko zagrożenie

Drugim bardzo ważnym elementem nowego podejścia jest większe znaczenie szans środowiskowych.

W praktyce wiele organizacji analizowało wyłącznie ryzyka. Szanse ograniczały się często do jednego wpisu: „Możliwość poprawy wizerunku.”

Norma ISO 14001:2026 oczekuje znacznie szerszego podejścia.

Szansami mogą być między innymi:

• ograniczenie zużycia energii,
• zmniejszenie kosztów produkcji,
• gospodarka o obiegu zamkniętym,
• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,
• odzysk materiałów,
• zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów,
• rozwój nowych produktów przyjaznych środowisku,
• pozyskanie klientów wymagających wysokich standardów środowiskowych.

Oznacza to, że działania środowiskowe mają wspierać konkurencyjność organizacji.

Powiązanie z odpornością organizacji

Nowa norma bardzo dobrze wpisuje się w koncepcję organizational resilience. Odporna organizacja:

• przewiduje zagrożenia,
• analizuje ich wpływ,
• przygotowuje działania zapobiegawcze,
• potrafi szybko reagować,
• wykorzystuje kryzysy do doskonalenia.

Dokładnie taki sposób myślenia promuje obecnie również ISO 14001.

Przykład:

Producent żywności identyfikuje ryzyko:

Ograniczona dostępność wody.

Podejście zgodności (2015):

Kontrola pozwolenia wodnoprawnego.

Podejście odporności (2026):

• analiza scenariuszy suszy,
• inwestycja w obieg zamknięty wody,
• monitoring zużycia,
• alternatywne źródła zaopatrzenia,
• zmiana technologii produkcji.

System zarządzania środowiskowego staje się więc narzędziem zwiększania odporności przedsiębiorstwa.

Powiązanie z zarządzaniem ryzykiem przedsiębiorstwa (ERM)

Wyodrębnienie punktu 6.1.4 oznacza również, że ryzyka środowiskowe powinny być integrowane
z korporacyjnym systemem zarządzania ryzykiem.

Coraz więcej organizacji wykorzystuje jedną wspólną metodologię oceny ryzyka zgodną z ISO 31000 lub modelem COSO ERM.

Dzięki temu ryzyka środowiskowe oceniane są według tych samych kryteriów co:

• ryzyka strategiczne,
• ryzyka finansowe,
• ryzyka operacyjne,
• ryzyka cyberbezpieczeństwa,
• ryzyka ciągłości działania.

Przykład:

 Takie podejście umożliwia Zarządowi podejmowanie decyzji w oparciu o jeden, spójny obraz ryzyka.

Co wystarczało według ISO 14001:2015?

Najczęściej organizacja posiadała:

• prosty rejestr ryzyk,
• ocenę prawdopodobieństwa,
• ocenę skutków,
• ogólne działania ograniczające ryzyko.

Podczas audytu było to zwykle wystarczające.

Co będzie wymagane zgodnie z ISO 14001:2026?

Audytor będzie oczekiwał, że organizacja wykaże:

• powiązanie ryzyk z kontekstem organizacji,
• powiązanie ryzyk z aspektami środowiskowymi,
• powiązanie z obowiązkami zgodności,
• analizę ryzyk klimatycznych,
• analizę szan,
•  właścicieli ryzyk,
• monitorowanie skuteczności działań,
• wykorzystanie wyników analizy podczas planowania celów środowiskowych,
• wykorzystanie wyników przy planowaniu zmian,
•  przedstawienie ryzyk środowiskowych Zarządowi w ramach procesu zarządzania.

Czego będzie oczekiwał audytor podczas audytu transition?

Podczas audytu przejściowego audytor będzie chciał upewnić się, że ryzyka i szanse nie funkcjonują jako odrębny rejestr przygotowany na potrzeby certyfikacji, lecz są rzeczywistym elementem zarządzania organizacją.

Będzie oczekiwał dowodów, że organizacja:

• identyfikuje ryzyka wynikające z kontekstu organizacji, aspektów środowiskowych, obowiązków zgodności oraz oczekiwań zainteresowanych stron,
• analizuje zarówno zagrożenia, jak i szanse biznesowe związane z ochroną środowiska,
• uwzględnia ryzyka klimatyczne oraz ich wpływ na działalność,
• wyznacza właścicieli ryzyk i monitoruje skuteczność działań,
• wykorzystuje wyniki analizy przy ustalaniu celów środowiskowych, planowaniu inwestycji i zarządzaniu zmianami,
• przedstawia kluczowe ryzyka środowiskowe podczas przeglądu zarządzania.

Punkt 6.1.4 najlepiej pokazuje ewolucję ISO 14001 – od normy koncentrującej się na zgodności środowiskowej do narzędzia wspierającego strategiczne zarządzanie organizacją. Środowisko nie jest już traktowane wyłącznie jako obszar spełniania wymagań prawnych, lecz jako jeden z czynników wpływających na ciągłość działania, konkurencyjność, rentowność i odporność przedsiębiorstwa. Dlatego podczas audytów transition audytorzy będą zwracać szczególną uwagę nie na sam rejestr ryzyk, lecz na to, czy analiza ryzyk rzeczywiście wspiera proces podejmowania decyzji biznesowych.

Planowanie działań do aspektów, wymagań zgodności oraz ryzyka i szans

Pkt 6.1.5. Planowanie działań

Po zidentyfikowaniu ryzyk, szans, aspektów i obowiązków zgodności organizacja musi zaplanować działania. Plan powinien określać:

• co należy zrobić,
• kto odpowiada,
• jakie zasoby są potrzebne,
• kiedy działania zostaną wykonane,
• jak będzie oceniana skuteczność.

Przykład

Ryzyko: przekroczenie poziomu odpadów produkcyjnych.

Działanie:

• wdrożenie programu Lean Manufacturing,
• modernizacja linii,
• szkolenia operatorów.

Wymagane dowody

• plany działań,
• harmonogramy,
• budżety środowiskowe,
• raporty realizacji.

Czego będzie oczekiwał audytor podczas audytu transition?

Audytor będzie chciał sprawdzić, czy organizacja potrafi przełożyć wyniki analiz na konkretne działania.

Powinny istnieć dowody, że dla każdego działania określono:  odpowiedzialność, termin,  zasoby, budżet, sposób monitorowania,  kryteria skuteczności, sposób raportowania.

Cele środowiskowe

Pkt 6.2. Cele środowiskowe i planowanie ich osiągnięcia

W tym obszarze nie wdrożono żadnych zmian, zatem organizacja nadal musi ustanowić cele środowiskowe i plany ich realizacji, które są spójne z jej kontekstem, wspierają strategię, zgodność.

Pkt 6.2.1. Cele środowiskowe – Strategia zamieniona na działanie

Cele środowiskowe muszą być:

• spójne z polityką środowiskową,
• mierzalne (jeżeli to możliwe),
• monitorowane,
• komunikowane,
• aktualizowane.

Przykłady celów 

Pkt 6.2.2. Planowanie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych

 Dla każdego celu organizacja powinna określić:

• działania,
• odpowiedzialności,
• zasoby,
• terminy,
• wskaźniki monitorowania.

Przykład

Cel: Redukcja zużycia energii o 10%.

Plan:

Czego będzie oczekiwał audytor podczas audytu transition?

Audytor będzie chciał potwierdzić, że cele środowiskowe są rzeczywistym narzędziem zarządzania.

Organizacja powinna wykazać, że cele:

• wynikają z polityki środowiskowej,
• wynikają z aspektów środowiskowych,
• wynikają z analizy ryzyk,
• są mierzalne,
•  posiadają KPI,
• są monitorowane,
• są komunikowane właścicielom procesów.

Analizując wszystkie zmiany wprowadzone w punkcie 6 normy ISO 14001:2026 można zauważyć, że ich celem nie było zwiększenie liczby wymagań ani rozszerzenie obowiązków dokumentacyjnych organizacji. Większość zmian ma charakter doprecyzowujący i porządkujący. Ich rzeczywiste znaczenie polega jednak na zmianie filozofii planowania oraz sposobu postrzegania systemu zarządzania środowiskowego.

W poprzedniej edycji normy wiele organizacji koncentrowało się przede wszystkim na zapewnieniu zgodności z wymaganiami prawnymi oraz kontrolowaniu aspektów środowiskowych związanych
z bieżącą działalnością. Planowanie często ograniczało się do sporządzenia rejestru aspektów środowiskowych, analizy ryzyk oraz wyznaczenia kilku celów środowiskowych aktualizowanych raz
w roku.

Jak odczytać, zrozumieć i wdrożyć zmiany w normach ISO 9001:2026 i 14001:2026?

Zapisz się na szkolenie już teraz i przygotuj swoją organizację na nadchodzące zmiany!

Początek formularza

Dół formularza